De ethiek van een patriarchaat

Vandaag heb ik weer een beladen onderwerp om over te schrijven. Ik wil het hebben over de ethiek die hangt achter een maatschappij die zich kenmerkt als patriarchaat. Hiervoor zal ik eerst twee termen die langs zullen komen toelichten. Een patriarchaat is een sociale structuur waarin mannen de dominante rol hebben. Ik zal de sociologische term vasthouden die allen duidt op dominantie op het reproductieve vlak. Ethiek in deze post zal gaan over ‘wat mensen het beste kunnen doen’ ofwel ‘het goede’. Ik wil van te voren waarschuwen: Dit is een lange post, bijna tweemaal zo lang als gewoonlijk. Neem vooral een pauze na elke alinea om het goed op te nemen.

De moderne sociale structuur en promiscuïteit

Veel mensen beargumenteren dat wij nu leven in een patriarchaat. Ik zal dit punt eerst willen bekijken voordat we verder gaan over hoe ethisch een patriarchaat is. Zoals eerder gezegd is een patriarchaat gekenmerkt door de dominantie van mannen over reproductie. Dit betekent dat mannen bepalen wanneer en met wie er gereproduceerd wordt. Dit betekent ook dat mannen, en dan specifiek alfa-mannen, het voor het kiezen hebben als het om partners gaat. Hierin is er ook een groot deel mannen die geen reproductief succes zal hebben doordat er geen partners beschikbaar zijn. Dit zien we terug in veel mensachtige apen zoals gorilla’s, chimpansees, orang-oetans en bonobo’s. Zelf wil ik stellen dat in onze huidige maatschappij in Nederland geen cultuur heerst waar mannen fysieke of mentale dominantie gebruiken om vrouwen voor zichzelf te nemen en te verdedigen. Het zijn vaker mannen die zich moeten bewijzen voor een vrouwelijke partner om te beginnen aan reproductie. In een patriarchaat zou dit simpel weg niet gebeuren; daarin zouden vrouwen geen keuze mogen maken tussen mannen, maar wordt voor hen gekozen.

Hoewel er weinig conclusies te trekken zijn over de gehele Nederlandse bevolking door de grote verschillen is het duidelijk dat er vooral onder nog zoekende naar partnerschap een structuur van promiscuïteit heerst. Promiscuïteit betekent dat zowel mannen als vrouwen doen aan vluchtig seksueel contact met meerdere personen. Dit is in zichzelf veel gunstiger voor mannen dan vrouwen. Bij mannen wordt velen malen vaker voldaan aan de seksuele behoeftes dan bij vrouwen. Dit werkt tevens sterk tegen de natuurlijke vrouwelijke reproductie strategie; dat van het kiezen van een kwaliteits partner en deze aan je te binden. Omdat mannen meer voordeel houden uit een sociale structuur van promiscuïteit wordt deze structuur vaak verward met een mannelijke sociale structuur, ofwel een patriarchaat. Echter missen de bouwstenen van mannelijke keuze voor partners en dominantie over meerdere vrouwen om met zekerheid te stellen dat we leven in een patriarchaat.

De vierde weg: Egalitaire relaties

Naast de twee reeds benoemde wegen, patriarchaat en promiscuïteit, en de vrouwelijke tegenhanger van een patriarchaat, het matriarchaat, is er nog een vierde sociale structuur die mensen hebben ontwikkeld. Dit is een sociale structuur met egalitaire relaties. Egalitair betekent dat zowel mannen als vrouwen beslissen over reproductie binnen een relatie. Uit eigen ervaring weet ik dat de meeste mensen die zich niet wanen in de wereld van promiscuïteit, evenals de mensen die dit wel doen maar dit meer als noodzaak zien, zich het best zouden voelen in een sociale structuur die egalitaire relaties benadrukt. Hiermee bedoel ik dat deze mensen er meer voldoening uit kunnen halen. Egalitaire relaties leiden tot veel dingen die als goed worden gezien. Denk hierbij aan wederzijds respect binnen de relatie, een sterke monogamie die vertrouwen wekt en een betere basis voor kinderen door het hebben van twee aanwezige ouders. Dit is natuurlijk naast het feit dat een ieder het grotendeels in eigen hand heeft of en welke partner zij hebben. De maatschappelijke druk die partners verdeeld verdwijnt hiermee grotendeels en dit heeft in tegenstand tot een patriarchaat een positief effect op het zelfbeeld van vrouwen, de totale voldoening van de behoeften van de meeste mannen en de algehele veiligheid die mensen ervaren wanneer zij een gelijkwaardige partner hebben.

Egalitaire relaties waren hier in het Westen al langere tijd de norm. Ik zie twee ontwikkelingen die dat hebben mogelijk gemaakt. Allereerst was dit de opkomst van het Christendom. Het Christendom leert ons dat een relatie is gebouwd op vertrouwen en respect. Er zat ook een sterke rolverdeling in de relatie, maar voor de vraag wie er beslist over de reproductie is er geen voorkeur. Daarbij is de eed die je aflegt wanneer je een partnerschap, veelal een huwelijk, aan gaat ook een verbond met God. Dit benadrukt het belang dat deze relatie blijft tussen de twee partners en versterkt hiermee de monogamie. De tweede ontwikkeling was de opkomst van het burgerrecht tijdens de Verlichting. Hiermee bedoel ik de rechten die burgers krijgen als individuen. Dit omvat het stemrecht, recht op een eerlijke wettelijke procedure, recht op bezit en de algemene vrijheden van een mens. Deze ontwikkeling maakte mensen in het geheel los van het idee dat zij het eigendom zijn van een machthebber, zoals een koning of partner. Hoewel dit niet direct kwam heeft het burgerrecht ook de positie van de vrouw meer rechtgetrokken met die van de man in relaties.

De val van egalitaire relaties naar promiscuïteit

Zoals al eerder benoemd neem ik waar dat wij leven in een tijd van promiscuïteit. Dit is gekomen door ontwikkelingen in de twintigste eeuw omtrent feminisme. De eerste feministische golf, die al begon in de negentiende eeuw, was de logische conclusie op het eerder benoemde punt over de verlening van burgerrechten. Na deze golf mochten vrouwen stemmen, eigendom bezitten en beslissingen nemen zonder hun partner of vader. Dit was de uitkomst van egalitaire relaties en geen beginpunt van promiscuïteit. De tweede golf uit de jaren zestig daarintegen, die zich vooral bezig hield met de seksuele vrijheid van vrouwen, is de begin stap naar promiscuïteit geweest. Zonder in te gaan welk goed het heeft gebracht en op het onderwerp te blijven heeft de nieuw gevonden vrijheid om te beslissen over seksueel contact er toe geleid dat vrouwen de mogelijkheid hadden om los te stappen van de monogame relatie om aan seksuele behoeftes te worden voldaan. In de jaren sinds is een duidelijke trend te zien naar meer vluchtig seksueel contact en minder binding aan partners. Dit zijn duidelijke voorbeelden van promiscuïteit. Toen na de eeuwwisseling ook de derde golf feminisme is gestart en ook daar werd gepleit voor meer onafhankelijk voor vrouwen is de kloof met egalitaire relaties breder gemaakt.

Zoals ik al eerder benoemde hebben vrouwen hier disproportioneel minder nut aan dan mannen doordat hun behoeftes minder worden voldaan. Omdat vrouwen hier minder nut aan ondervinden zou teruggaan naar egalitaire relaties nuttig zijn. Om weer terug te gaan naar egalitaire relaties is echter onrealistisch; dit zou een cultuurverandering betekenen die voor veel mensen als regressie zien van sociale ontwikkelingen. Als ik een voorspelling zou doen voor de toekomst zal onze huidige promiscuïteit leiden tot ofwel een patriarchaat, doordat alfa-mannen meer loyaliteit eisen van partners, ofwel een matriarchaat, doordat vrouwen zichzelf onthouden van seksueel contact met mannen. Beiden zullen leiden tot onrustigheid voor een grote groep jonge mannen die geen succes zal hebben op seksueel vlak en hierom weer zullen strijden voor monogamie en egalitaire relaties. De cyclus die al liep sinds wij nog jagers-verzamelaars waren tot de climax in de eerste feministische golf zal zich weer rond maken.

De ethiek van een sociale structuur

Zoals aangetoond is er in een patriarchaat of een promiscuïteit altijd een grote groep blijven waarvoor de basis behoefte seksueel contact niet wordt vervuld. In een patriarchaat of promiscuïteit zijn grote groepen jonge mannen die zich niet kunnen binden. Omdat deze jonge mannen hun ergenis kwijt moeten veranderen zij snel in vrouwenhaters en andere opstandelingen. Dit zie ik zelf ook als een van de grootste broedplaatsen voor extremisme onder mannen en daarmee instabiliteit voor de maatschappij. Kijken vanuit stabiliteit zijn een patriarchaat en promiscuïteit hierom geen wenselijke uitkomsten. Om daarmee de vraag die uit de titel komt te beantwoorden: ik zie een patriarchaat niet als een ethische uitkomst. Wat wel ethisch is zijn egalitaire relaties. Zij maximaliseren de voldoening van behoeften voor de meeste mensen. Daarbij zijn er andere voordelen, zoals een goede grond voor de volgende generatie en een cultuur waarin anderen respecteren normaal is. Dit concept is in het beginsel de beste optie van de vier wegen. Er kunnen problemen mee zijn, zoals een angst om relaties te ontbinden, zelfgenoegzaamheid dat leidt tot een val in de kwaliteit van de relatie en de sociale uitsluiting van mensen zonder relatie. Zelfs met dit meegenomen is dit, naar mijn mening, de ethische keuze voor sociale structuur in de basis om mensen gelukkig te houden.

Zeverdung