Vrije wil binnen het Christendom

Voor lezers van deze blog zal het niet als een verrassing komen dat ik een liefde heb voor het Christendom als een theologie om over na te denken. Daarom wil ik vandaag een onderwerp aankaarten waar kerken en gemeenschappen over gesplitst zijn over de jaren. Vrije wil binnen het Christendom is iets wat lastig te mengen is met het beeld van een alwetende, almachtige en liefhebbende God. Dit terwijl beiden beschreven staan als waarheden in de Bijbel. Hieronder zal ik de drie problemen die naar boven komen voorleggen, mijn uitleg hierover geven en een definitief antwoord geven op de vraag: binnen het Christendom, zijn mensen gemaakt met vrije wil?

De alwetende God: uitkomst reeds bekend

Ik wil beginnen met welke ik persoonlijk het lastigste te overbruggen vond. Hoe kunnen acties uit vrije wil zijn als God reeds weet wat jij gaat doen? Het argument tegen vrije wil gaat zo: omdat God alles weet, weet Hij elke actie die jij zal uitvoeren voordat jij dit weet. Omdat God dit van tevoren weet, en Hij alwetend is, moet het gebeuren zoals Hij dit weet. Hierdoor is jou de keuze afgenomen; elke keuze die jij maakt had immers zo moeten gebeuren. Dat God weet wat er gaat gebeuren, betekent dat het zo moet gebeuren. Hiermee zijn onze levens van te voren bepaald. Echter gaat deze redenatie alleen op als God linear in de tijd bestaat. Zijn alwetendheid worden hiermee niet meer dan voorspellingen die altijd waar zijn. Ik zie zelf dat Gods alwetendheid anders werkt. Zelf zie ik God als de lezer van het boek van de mensheid. Wat ik hiermee bedoel is het volgende: stel dat jij een boek leest. Elke actie die door de karakters in het boek worden gedaan zijn, in hun wereld, met hun vrije wil gedaan. Stel dat jij tijdens het lezen van het boek de conclusie leest. Nu jij weet waar de acties van het boek naar leiden, kun jij dan stellen dat deze acties niet meer worden gedaan door de vrije wil van de karakters? Zelf stel ik van niet. Dat voor de lezer, die buiten het boek bestaat, de uitkomst reeds bekend is, sluit niet uit dat acties in vrije wil worden genomen. In dit voorbeeld is het boek de totale geschiedenis van de mensheid en God de lezer van het boek. Doordat God bestaat buiten de conceptie van tijd in het boek, kan hij alles weten wat er zal gebeuren in het boek, zelfs voordat het gebeurd volgens de ervaring van de karakters in het boek. Echter heeft God, met Zijn ultieme kennis over het boek, geen invloed op het verloop van het verhaal. Maar zou de almachtige God dit wel moeten kunnen beïnvloeden? Dat leg ik graag voor in de volgende paragraaf over de almacht van God. Deze paragraaf wil ik afsluiten met een samenvatting. God weet alles zoals het zal gebeuren. Omdat hij deze kennis buiten een concept van tijd van ons mensen heeft verkregen, kan dit geen invloed hebben op ons mensen. Hiermee is God alwetend en hebben wij de vrije wil om keuzes te maken.

De almachtige God: actie reeds bepaald

Dan zal ik het nu hebben over vrije wil in de wereld waar God almachtig is. Het argument tegen vrije wil gaat vaak zo: als God almachtig is, is Hij zo machtig dat geen actie zonder Zijn toestemming kan gaan. Zelfs is het zo dat God een plan heeft waar het universum zich aan moet houden. Als geen actie zonder Zijn toestemming is en volgens Zijn plan moet, heeft de mens geen vrije wil. Het argument is simpel te begrijpen. Net zoals je misschien bij je ouders thuis dingen niet kan doen zonder hun toestemming, kan je in het universum geen actie doen zonder Gods toestemming. Het enige dat anders zou zijn is dat de omvang van Gods macht zo groot is dat er geen actie mogelijk is zonder Zijn toestemming, waar je bij je ouders vaak genoeg dingen kan doen zonder hun toestemming. Wat dan belangrijk is om te onthouden is dat er nog een overeenkomst is tussen God en je ouders. Dat is namelijk dat beiden willen dat jij zelfstandig wordt in je leven. Voor je ouders betekent dit vaak dat jij jezelf van levensonderhoud kan voorzien. Voor God betekent dit dat Hij wil dat jij zelf de keuze maakt voor Hem. Dit wordt voor mij duidelijk uit het feit dat wij als mensen überhaupt kunnen nadenken over een concept als vrije wil. Als het doel was om ons te besturen, is het voor de almachtige God niet makkelijker om ons die kans op intellectuele rebellie niet te geven? Dat wij deze intelligentie hebben is een duidelijke reden dat God de mens vrije wil wilde geven en blijft dit de reden dat je kan leven met vrije wil zelfs wanneer de almachtige God bestaat. God zou hiermee elke actie reeds kunnen bepalen, maar besluit dit niet te doen. Dit komt doordat God liefhebbend naar de mens is, zoals ik hieronder zal lezen.

De liefhebbende God: kwaad reeds geschied

Als laatste wil ik het hebben over vrije wil in een wereld waar God liefhebbend is. Dit wordt vaak gezien als ultiem liefhebbend en maakt dat God geen actie kan uitvoeren tenzij dit uit liefde is. Waar mensen dan tegen aan lopen is het kwaad wat in deze wereld is. Hoe kan kwaad bestaan als God almachtig is en alleen uit liefde kan handelen? Dit zou betekenen dat al het kwaad in deze wereld ook van God komt. Dat zou betekenen dat God al het kwaad te weeg brengt en dat daarmee de mens niet vrij kan handelen in het kwaad. Dit argument hangt heel dicht op het argument dat God almachtig is. Als God niet almachtig zou zijn, zou dit argument geen water houden. Echter zou ik toch willen voorleggen hoe God zowel almachtig als liefhebbend kan zijn en de mens vrije wil heeft. Hiervoor wil ik weer terugkomen op het eerdere punt wat ik heb gemaakt. God is net als je ouders als het gaat om zelfstandigheid. God wil jou de ruimte geven zelfstandig voor hem te kiezen. Hij stuurt je lichtelijk door zichzelf aan mensen bekend te maken door de Bijbel, maar besluit niet of je voor Hem kiest. God zou de keuze die je maakt belangrijker vinden dan dat die keuze voor Hem is. Dit argument neemt aan dat God vrije wil als een groter goed ziet dan de juiste keuze maken. Dit is erg in lijn met wat veel mensen ook denken over jongvolwassenen wanneer zij zelfstandig worden. Het belangrijkste in hun ontwikkeling is dat zij keuzes leren maken, net zoals wij mensen moeten leren handelen in de wegen van God. Hierin zijn wij, zoals ook staat in de Bijbel, naar Gods beeld gemaakt en hebben wij vrije wil gekregen die zo ultiem is als die van God zelf. Om samen te vatten, liefhebben betekent niet dat God voor jou beslist dat jij de juiste keuze maakt, maar dat jij zelf die keuze maakt.

Conclusie

De vraag uit de inleiding luidde: binnen het Christendom, zijn mensen gemaakt met vrije wil? Wat hopelijk duidelijk mag zijn is dat ik vind dat mensen inderdaad zijn gemaakt en leven met vrije wil. Ik heb uitgelegd hoe God alwetend, almachtig en ultiem liefhebbend is zonder dat dit de vrije wil van de mens afneemt. Afsluitend wil ik nog benoemen hoe deze drie ook samenwerken. De tijdloosheid die wordt gebruikt om de alwetendheid te mengen met vrije wil komt voort uit Gods almachtigheid. En zijn almachtigheid wordt weer gematigd door dat God liefhebbend is. Als laatste komt zijn liefhebbende karakter uit zijn alwetendheid over hoe de mens is en wil zijn. We maken fouten en dat maakt ons mens. Maar diep van binnen is voor de alwetende God duidelijk dat mensen niets liever doen dan wat goed is. Moge de mensheid goed blijven doen en leren van haar fouten.

Zeverdung