Nu de verkiezingen om en nabij drie weken geleden hebben plaatsgevonden en we de eerste stappen zien naar een nieuw kabinet zijn er wat opmerkelijke dingen gebeurd. In deze post zal ik praten over vier van deze dingen. Twee hebben een duidelijk karakter in deze specifieke verkiezingen en twee zullen wat algemener gaan over de meest recente verkiezingen in verschillende Europese landen.
Uitsluiten coalitiepartners
Het eerste wat mij opviel zo wel voor als na de verkiezingen was het beleid rondom het uitsluiten van coalitiepartners. Voor de verkiezingen was er uitermate weinig sprake van uitsluiting. De enige partij die ik soms hoorde langskomen was FvD, wat niet onbegrijpelijk is omdat deze partij zich nooit heeft willen binden met de gevestigde orde. Toch is er na de uitslag erg veel sjoemel geweest rondom uitsluiten van coalitiepartners. De VVD wilde niet meer onder het kabinet met premier Wilders, NSC voelde zich geroepen tot regeren maar niet over de dood van de rechtsstaat en GL/PvdA wil wel meeregeren maar ook niet met de PVV. Uitsluiten tijdens en na de verkiezingen is een handige truc om duidelijk te maken waar je staat en waar niet. Toch is het een idee dat mij niet erg goed valt. Mensen uitsluiten in een democratie zou minder moeten. Wanneer een partij ondemocratische doelen heeft, heb ik geen moeite om ze uit te sluiten. Maar in het compromissen-land dat Nederland is betekent uitsluiten om ideologische redenen dat je grote groepen kiezers uitsluit van jouw democratische proces. Voor een functionerende democratie waar we mensen niet polariseren is het uitsluiten van partijen daarom naar mijn mening ongewenst.
Trend naar rechts
Een duidelijk signaal wat er te zien was is de trend naar rechtse partijen. Onder de echt linkse partijen is alleen GL/PvdA gegroeid met 8 zetels. Partijen als SP, D66, PvdD, Volt en BIJ1 hebben allemaal verlies geleden. Om en nabij is dit een verlies van 15 zetels aan links. Onder de middenpartij en is de NSC gegroeid en de CU en CDA gekrompen. Toch gaat het bij deze partijen om een totale winst van 8 zetels. Maar de grootste winst is op rechts. De PVV en BBB zijn de grootste winnaars, waar VVD en JA21 zijn gekrompen. In totaal gaat het om een winst van 14 zetels. Dit laat een duidelijke verschuiving zien naar rechtse partijen. De reden hiervoor? De grootste boosdoener is de perceptie dat de grootste problemen in ons land te danken zijn aan immigratie en jarenlang ‘links’ beleid. Een hardhandig migratiebeleid wordt door linkse partijen niet serieus overwogen. Verlies bij middenpartijen is ook vooral bij hen die niet zo hard zijn op migratie. Deze strategie heeft beduidend niet gewerkt onder het volk, die liever verandering ziet in ons migratiebeleid. In hoeverre een economisch linkse partij die hard is op migratie het goed had gedaan is lastig te stellen, evenmin omdat het aantal stemmen niet alleen afhankelijk is van de ideologie van een partij. Toch hoop ik dat linkse partijen leren van deze les en zich durven te waden in de wateren van wat rechts succesvol heeft gemaakt in deze verkiezingen.
Waarom conservatisme terug is gekomen
De andere duidelijke verschuiving is een verschuiving naar conservatieve partijen. De grootste winnaar hierin is natuurlijk de PVV, maar ook NSC valt onder de conservatieven. Ook de kleinere conservatieve partij SGP is niet hard geraakt deze verkiezingen, wat uniek was deze verkiezingen. Dit terwijl de progressieve partijen hard hebben verloren. De liberale partijen D66 en VVD en de kleine progressieve partijen zoals de PvdD en BIJ1 hebben moeten inleveren. In totaal gaat het om een kwart van de kiezers die van een progressieve partij naar een conservatieve partij zijn vertrokken. Dit is een duidelijk signaal wat kenmerkend is vanuit een historisch oogpunt. Tijden van progressie worden vaak gevolgd door tijden van behoud. Omdat Nederland sinds de jaren ’90 veel liberale kabinetten heeft gehad die veel sociale veranderingen hebben teweeggebracht is het niet meer dan logisch dat Nederland nu kiest voor behoud. Hoelang deze tijd vast zal houden is lastig te zetten. Dit alles is afhankelijk van de effectiviteit van de komende kabinetten als het gaat om de grootste problemen van nu. Een conservatief kabinet dat de huizen-crisis kan oplossen en een geliefd migratiebeleid kan maken kan het lang volhouden zonder dat er veel weerstand komt tegen het afbreken van veel van het progressieve beleid uit de afgelopen jaren.
Al met al waren er veel interessante ontwikkelingen die te zien waren in de uitslagen. Vooruitblikkend op de toekomst zal moeten blijken hoeveel ontwikkelingen zullen blijven bestaan tijdens de volgende verkiezingen. We zullen zien wat er van deze ontwikkelingen over zal blijven.
Zeverdung
Parttime Filosoof 