Wanneer ik begin met deze post bevind ik mij in de Zwitserse Alpen. Toch wil ik deze introductie schrijven op deze plek in de reis. Tijdens een kort moment tussen de lessen op school heb ik kort wat ideeën die zweefden wat concreter gemaakt. Eén van die ideeën was de moderne mysteriegodsdiensten, die eerder online zal komen dan deze. Een andere is deze post, over de invulling van je leven. Ook deze post is een idee wat kwam uit de VPRO Tegenlicht podcast genaamd ‘Is de naar zingeving zoekende Nederlander niet gewoon op zoek naar God?’. Zingeving was het hoofdonderwerp en ik heb vier facetten gevonden waarmee je zingeving invulling kan geven. Het is even lezen, en vooral de laatste is erg filosofisch opgezet, maar ik geloof dat dit erg goede en nuttige informatie is om te weten.
Wezen
Je wezen is de simpelste vorm van bestaan. Iemand die zich richt op diens wezen kijkt vooral naar diens beginsels voor bestaan. Deze zijn fysiek, zoals eten, drinken en slapen. Ook onderdak valt hieronder. Je bestaan is de basis voor je wezen. Het is hierom ook belangrijk om de langdurigheid van je bestaan te verwezenlijken. Dit kan alleen door de kwaliteit van je bestaan te verbeteren. Dit zijn moeilijke woorden om iets simpels te zeggen: Je moet jezelf onderhouden.
Binnen je wezen zijn er ook nog dingen om naar te streven. Dit noemt men doelen. Deze zijn nauw verbonden met je wezen. Doelen stellen en behalen is iets wat mensen van nature willen doen. Deze kunnen klein zijn, zoals voor het einde van de dag, of meer gericht op de lange termijn. Langetermijn doelen gaan vaak over zaken die nu nog ver weg lijken. Dit streven naar doelen kan wanneer deze doelen behaald worden leiden tot treven, een soort vervulling van je leven. Wanneer je op deze manier treeft in je leven kun je stellen dat je wezen vervult is. Toch is alleen je wezen niet voldoende om je leven invulling te geven.
Hart
Is het lastig om te raden waar hart op duidt? Hiermee wil ik natuurlijk wijzen naar relaties, zowel romantische als vriendschappelijk en familiair. De meeste mensen worden geboren met een paar van deze relaties inbegrepen. Je ouders, opa’s, oma’s, broers, zussen en dergelijke. Hier komen dan al vroeg vriendschappelijke relaties bij wanneer je voor het eerst naar school gaat of zelfs eerder bij een kinderopvang of andere sociale vereniging. Beginnend vanaf de tienerjaren komen hier dan ook romantische relaties bij. Dat deze volgorde klopt voor de meeste mensen is om een simpele reden: een mens wil relaties hebben en behouden.
Relaties hebben een erg voelbaar nut. Dit moge alles zijn van een stabiele factor in je persoonlijke omgeving, het gevoel deel uit te maken van een grotere groep of het vertrouwen dat er iets is om op terug te vallen in moeilijke tijden. Relaties zijn essentieel voor een vreugdevol bestaan als mens. Daarbij is het ook een heel nuttig doel om je leven mee in te vullen. Het vergaren van en bouwen aan relaties kan een zinvolle manier zijn je leven in te vullen, zoals dat voor velen al is en is geweest. Toch zijn alleen relaties niet genoeg om een complete invulling van je leven te krijgen, ook niet wanneer je deze combineert met je wezen. De mens streeft naar meer.
Hoofd
Hoofd gaat over dat geen gebruiken wat mensen anders maakt van dieren. Dieren hebben een wezen en hebben ook hart, maar het hoofd is dat wat mensen onderscheidt. In brede zin praat ik dan over wetenschap en filosofie. Deze termen zijn niet wat ze normaliter betekenen. Laat ik beginnen met wetenschap, de kunst van het weten. Op persoonlijk niveau betekent dit het verkrijgen van veel kennis over jezelf en de wereld om je heen. Het zit in de naam, de schap (ookwel de toestand) van het weten. Meer willen weten en meer komen te weten zijn erg vervullend voor veel mensen en draagt daarmee bij aan de invulling van je leven.
Filosofie is net één stap hoger. Filosofie duidt op het verbreden van de algemene menselijke kennis. Dit wordt het meest duidelijk bij onderzoekswerk door wetenschappers, maar ook ontwikkelingen binnen de politiek en daarmee de sociale stand valt onder een uitbreiding van de menselijke kennis. Ook is het anders toepassen van reeds vergaarde informatie een actie binnen de filosofie van je zijn. Want niet alleen is de data belangrijk, maar juist wat de data verteld is steeds belangrijker geworden. Dit beiden, een persoonlijke wetenschap en filosofie, zijn nog meer mogelijkheden om je leven invulling te geven door de intellectuele kant van het mens zijn te vervullen. En ook wanneer dit alles met het voorgenoemde wordt meegenomen zijn we nog steeds niet compleet in de vraag hoe je leven een volledige invulling kan krijgen. Daarvoor dient de de mens nog één aspect in te vullen.
Goddelijkheid
Eén van mijn favoriete uitspraken over hoe het voelt om mens te zijn, waarvan ik helaas ben vergeten wie het heeft gezegd, is als volgt:
‘In ieder mens leeft een conflict tussen haar dierlijke aard en haar intelligentie (…) die haar brengt op een bijna goddelijk niveau.’
Dit citaat laat hopelijk zien welke plek ik goddelijkheid wil geven in deze kwestie. Met goddelijkheid bedoel ik dan ook de positie die de mens heeft als verhevene onder de andere wezens. Het conflict dat beschreven staat is dat wat hiervoor genoemd is waar is terwijl we tegelijkertijd veel van onszelf herkennen in diezelfde wezens. De invulling die goddelijkheid heeft in je leven komt terug op de post waar ik eerder naar heb verwezen over moderne mysteriegodsdiensten. Ik zie goddelijkheid als een invulling van religie of mystiek, die je zou kunnen invullen als onderwerping en verheffing.
Onderwerping komt in de vorm van religie. Een groot deel van veel religies is natuurlijk de ondergeschiktheid van de mens onder een god of goden. Hiermee interpreteer je de verheven positie van de mens als iets wat nederig moet worden benaderd door je niet vol te laten maken van die positie. Door de god die je hiermee plaatst als de ultieme gezaghebber in het universum probeer je hiermee jezelf te onderwerpen aan alles wat om je heen is. Bij verheffing door mystiek is dit anders. Deze vorm van optimistisch rationalisme stelt de mens als de ultieme acteur in het universum en daarmee ongelimiteerd in wat zij kan bereiken. De mens krijgt hiermee de mogelijkheden tot gedreven onderzoek naar de werkingen en manipulatie van het universum. Beiden kijken op de verheven positie van de mens zijn voor een invulling van je leven bevredigend.
Hiermee zijn we aan het eind gekomen van wat er in de invulling van je leven voorkomt. Veel succes met de invulling van jullie levens.
Zeverdung
Parttime Filosoof 