De post van vandaag zal veel dingen niet zijn. De post van vandaag zal niet een ontkenning van de verandering van het klimaat. De post van vandaag zal ook niet gaan over de ontkenning over de invloed van menselijk handelen in die verandering. Ook zal de post van vandaag niet gaan over de schuldkwestie, of de exacte wetenschap achter klimaatverandering. De post van vandaag zal wel gaan over hoe verwoordingen, redenaties en uitspraken impact maken op mensen en hun kijk op klimaatverandering. De post is in kleine mate een vervolg op een eerdere post over de plek die moderne wetenschap zou moeten innemen in de kwesties die spelen in de maatschappij. Ik stel zelf dat wetenschap de verkeerde plek inneemt wanneer zij probeert maatschappelijke kwesties op te lossen. Wetenschap is daarvoor niet bedacht en daarmee zie ik ook dat wetenschap de plank misslaat. Als we praten over klimaatverandering zie ik zelf dat dit een excellent voorbeeld is waar wetenschap en maatschappelijke kwesties elkaar compleet tegenwerken. Dit uit zich het beste wanneer we kijken naar wat mensen zeggen over klimaatverandering, wat mensen er eigenlijk mee bedoelen en hoe dit de perceptie in de weg zit.
Incorrecte leuzen
Enkele leuzen worden gebruikt door mensen die iets willen doen tegen de moderne klimaatverandering. Dit is misschien het makkelijkst verwoord in de leus ‘stop klimaatverandering’. Deze leus is echter onzinnig, want klimaatverandering op zich is niet een slecht iets. In tegendeel, in veel gevallen wordt het klimaat omschreven als iets dat constant in verandering is en zou moeten zijn. Als je deze verandering zou stoppen, zou het complete systeem wat wij nu klimaat noemen niet meer bestaan. Natuurlijk snap ik wel wat er bedoeld wordt met de uitspraak, maar simpelweg ‘stop klimaatverandering’ zeggen is alsof je ‘stop zwaartekracht’ zou zeggen. Als je een probleem wil aankaarten, kan dat duidelijker.
Een leus die dit probeert, maar ook de plank misslaat is ‘we maken de aarde dood’. Allereerst leeft de aarde niet, er is leven op aarde. Als dit is wat je bedoelt, dat we de aarde onleefbaar maken, is het nog steeds een onzinnige uitspraak. De aarde als een systeem is dusdanig gigantisch dat onze menselijke invloed op het klimaat er niet toe kan leiden dat leven op aarde niet meer mogelijk is. Zouden we meerdere dier- en plantsoorten kunnen laten uitsterven, waaronder mensen? Zeker, maar zeggen dat we de aarde dood zouden kunnen maken is te veel vinden van menselijk kunnen. Ook de angstaanjagende 1.5 °C of 2 °C opwarming hebben hierin geen betekenis. In de klimatologische geschiedenis is het vele malen warmer geworden, zoals in de periode aangeduid als het Krijt. Hier praten we over oppervlaktewatertemperaturen van 42 °C, 14 °C warmer dan vandaag de dag. Ook in die periode kon leven blijven voortbestaan. Nogmaals, ik wil niet ontkenning dat deze ontwikkelingen niet ernstig zijn, maar laten we ook benoemen waarom we dit een probleem vinden. Dat ligt in het menselijke vermogen te blijven voortbestaan. Voor sommigen hoort hier ook het voortbestaan van andere wezens bij. Als we eerlijk kunnen zijn hierover zal het al veel helpen met duidelijk maken wat je wilt zeggen.
De laatste leus die ik wil behandelen is ‘klimaatontkenning’. Het is een woord wat in zichzelf al onredelijk opgebouwd is. Als we kijken naar het letterlijke woord zou het beteken dat er ontkenning zou zijn over het klimaat. Klimaatveranderingsontkenning valt in dezelfde categorie van onzinnige woorden, omdat ook dit het probleem niet duidelijk in kaart brengt. Als je het wil hebben over mensen die ontkennen dat de mens grotendeels tot volledig verantwoordelijk is de moderne klimaatverandering, kies dan een term die de lading dekt. Ook hier snap ik de keuze voor de term; kort, veelzeggend en makkelijk te roepen. Toch zou ik willen zeggen dat deze leuzen meer weerstand zullen geven dan dat het je boodschap overbrengt.
Perceptieproblematiek
Als ik met de metaforische natte vinger voel aan de maatschappelijke wind voel ik dat de publieke opinie omtrent klimaatactivisme negatiever wordt. Tegelijkertijd ervaar ik dat klimaatactivisme steeds meer convergeert naar een specifieke manier van protest. Niet lang geleden zien we dat XR in Naaldwijk een actie heeft uitgevoerd die symbolisch duidelijk is, maar voor de perceptie van de groepering absoluut vreselijk werkt. Mensen die apathisch zijn voor groeperingen zoals XR krijgen vooral deze negatieve berichtgeving te horen. Is dit een probleem wat enkel ontstaat doordat de media dingen spint zoals ze willen? Niet noodzakelijkerwijs. De media en journalistiek worden soms wel de vierde macht genoemd, omdat zij naast de wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht veel invloed uitoefenen op hoe de maatschappij vormt krijgt. Organisaties dienen hiervan op de hoogte te zijn omdat deze net zo veel impact kan hebben op je organisatie als de andere machten. Zelfs zou ik willen stellen dat deze vierde macht vaak meer bepalender is voor hoe jouw organisatie wordt gezien. Deze macht is duidelijk ook van grote invloed op een organisatie als XR. Dit komt mede omdat XR de vierde macht wil gebruiken voor haar perceptie én de vierde macht een duidelijk beeld wil schetsen van XR. Deze wisselwerking heeft een duidelijk effect: het klimaatdebat heeft de afgelopen jaren voor meer verdeeldheid gezorgd. Dit is zelfs zo ver gegaan dat er nu oproepen zijn om de ANBI status van XR op te zeggen. Dit is alles behalve een positieve ontwikkeling voor de maatschappij, maar het zou op scherp moeten zetten dat XR wezenlijke perceptieproblematiek heeft. Mijn hoop is nu dat ze mogen inzien dat dit niet alleen de schuld is van zogeheten ‘rechtse’ invloeden, maar dat ook zij schuld moeten erkennen van hun eigen acties. Een terugkeer naar redelijkheid is nodig om klimaatactivisme levend te houden en de negatieve effecten van klimaatverandering te kunnen overwinnen.
Zeverdung
Parttime Filosoof 